2.1.2+Verslag

**Verslag workshop Duurzaam Bouwen**
**Voorzitter **: drs. T. (Tineke) van der Schoor, Kenniscentrum gebiedsontwikkeling, Hanzehogeschool Groningen **Verslaglegging **: Heleen Bosker, student Facilitymanagement, Hanzehogeschool Groningen

**Sprekers **: Dhr. R. (Roland) Dijkhuizen, student bouwkunde, Hanzehogeschool Groningen Mevr. Drs. H. (Hanneke ) van Brakel, directeur stichting Scholen Bouwmeester Groningen Dhr. W.H. (Willem Hein) Schenk ,directeur architectenbureau De Zwarte Hond

**Presentaties: ** De presentaties van deze workshops zijn terug te vinden op de wikipagina.

**Verslag: ** Voor de presentatie wordt aan de deelnemers gevraagd of zij tijdens de presentaties ideeën, opmerkingen en aanbevelingen willen noteren. Om vervolgens daarna gezamenlijk drie of vier aanbevelingen te doen.

De opmerkingen zijn hieronder gegroepeerd in de volgende categorieën. Uit deze categorieën zijn de uiteindelijke aanbevelingen naar voren zijn gekomen.

- Gebruikers <span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">- <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Toekomstvisie <span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">- <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Flexibiliteit/Bouwkundig <span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">- <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Energieprestatie <span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">- <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Overige <span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">- <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Over de workshop

//<span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Gebruikers // · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Betrek studenten en studentenorganisaties (bij duurzaam bouwen) · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">De gebruiker betrekken bij de ontwikkeling van een gebouw, in de schetsontwerp fase is nog 70 % aan te passen op gebruikers wensen. · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">De gebruikers van de gebouwen moeten centraal staan en niet de architect of de opdrachtgevers · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Projecteert de architect zijn eigen behoeften ten koste van de gebruiker?! · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Wat voor een facilitair manager een hoofdzaak is, is voor een architect een detail. De __architect__ moet meer empathie ontwikkelen. · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Wordt het gebouw slechts gemaakt als uithangbord of in overleg en eisen van de gebruiker? · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Duurzaamheid & beheer is soms lastig te combineren


 * <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Aanbeveling 1 : **
 * <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Alle gebruikers centraal en betrekken bij het hele proces **

//<span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Toekomstvisie // · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Moet de campus blijven bestaan? Vervoer, huisvesting, leven ≠ gebouw. Campus is monocultuur · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Duurzaamheid is ook betere huisvesting voor studenten op de campus Zernike, haal ze uit de slecht geïsoleerde binnenstad naar duurzame huisvesting op de Campus · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Géén campus! Verspreid onderwijsgebouwen door de stad (plek: Suikerunie) · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Kunnen we straks studeren in minder gebouwen dan nu? (ontwikkelingen ICT in onderwijs) · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Generatie Z ; Wat is de wens van de student/klant ? Het moet vooral leuk zijn! · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Begin met onderwijs: Duurzaam/groen bouwen als verplicht vak binnen opleiding Bouwkunde/architectuur. Minstens 1 lezing. (vierdejaarsstudent architectuur is hier nog niet mee in aanraking geweest tijdens de studie) · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Integraal ontwerpen: aan tafel met verschillende disciplines, kennis delen & benutten. Niet knoeien op je eigen eilandje. · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Afstandonderwijs & gebouwen vragen om veranderingen


 * <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Aanbeveling 2 : **
 * <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Integrale visie op het onderwijs en een duurzame omgeving, daarbij blik op de toekomst **

//<span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Flexibiliteit/Bouwkundig // · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Waarom maar 20 jaar vooruit kijken? Flexibel bouwen voor een veel langere periode is toch duurzaam? · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Zorg voor flexibiliteit in ruimte en functies · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Architecten werken veel te megalomaan! · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Grootschalig bouwen vergt andere eisen dan kleinschalig · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Duurzaamheid toetsen op: asset, beheer, gebruik · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Gebruik meer (fysische ) principes: biomimicry


 * <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Aanbeveling 3 : **
 * <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Flexibiliteit van het gebouw met het oog op de toekomst **

//<span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Energieprestatie // · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Zet op de campus een voorbeeld gebouw neer waarvan de energiecentra van Hanze-RUG gehuisvest zijn dat op en top duurzaam is en blijft · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Architecten moeten energieneutraliteit als randvoorwaarde mee krijgen · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Bestaande gebouwen energieneutraal maken (hoe?)


 * <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Aanbeveling 4 : **
 * <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Energieprestatie van het gebouw prioriteit 1 **

//<span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Overige // · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Licht is hinderlijk in de nieuwe tentamenhal waar de wanden zijn afgeplakt met plastic, denk dus wel goed na   · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Wie heeft de verantwoordelijkheid ( voor de studenten/leerlingen prestaties) · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Communicatie en terugkoppeling van opdrachtgever en werkveld · <span style="font-family: 'Calibri','sans-serif'; font-size: 10pt;">Duurzaam bouwen? Slopen? Materiaalkeuze

· <span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">Een workshop met drie lezingen die alle beschikbare tijd in beslag nemen doet het ergste vrezen van de inbreng van gebruikers bij ontwerpprocessen · <span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">Welke __waarden__ liggen onder/correleren geologische kenmerken van de bodem, vb zand, klei etc. (vraag aan Hanneke van Brakel) · <span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">Vergroten van de belevingswaarde van gebouwen door goede situering van grote daglicht openingen (Naar aanleiding van presentatie R. (Ronald) Dijkhuizen.
 * <span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Over de Workshop **

<span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">**Conclusie** <span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt; margin: 0cm 0cm 0pt;">Aan het einde van de presentaties zijn alle opmerkingen gebundeld en zijn er gezamenlijk met alle deelnemers vier aanbevelingen vastgesteld. De aanbevelingen luiden als volgt:

**<span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">1. Stel alle gebruikers centraal en betrek ze bij het hele bouw proces ** **<span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">2. Integrale visie op het onderwijs en een duurzame omgeving, daarbij blik op de toekomst ** **<span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">3. Flexibiliteit van het gebouw met het oog op de toekomst ** **<span style="font-family: 'Trinite Roman Wide','sans-serif'; font-size: 10pt;">4. Energieprestatie van het gebouw prioriteit 1 **